Баптаулар сенім мен әңгімені алмастырмайды, бірақ баланың қауіпті контентке кездейсоқ тап болу немесе бейтаныс адамдардың онымен оңай байланысу қаупін айтарлықтай азайтады. Төменде танымал қолданбаларға арналған жалпы қадамдар берілген.
Мәзір тармақтарының атаулары нұсқадан нұсқаға өзгеріп отырады және Android пен iPhone-да әртүрлі. Тармақты таппасаңыз, оны қолданба баптауларынан немесе ресми анықтамасынан атауы бойынша іздеңіз.
Бәрін баламен бірге баптап, әр тармақтың не үшін керек екенін түсіндірген дұрыс. Сонда баптаулар жасырын бақылау емес, ортақ келісім болады.
YouTube
- Автоматты ойнатуды өшіріңіз. Келесі видео өздігінен қосылмайды — ұсыныстардың баланы басқа жаққа алып кету мүмкіндігі азаяды.
- Қауіпсіз режимді қосыңыз. Әдетте: профиль → Баптаулар → Жалпы → Қауіпсіз режим. iPhone-да тармақ тікелей «Баптауларда» болуы мүмкін. Сүзгі көмектеседі, бірақ бәрін ұстай бермейді.
- 13 жасқа дейінгі балаларға «YouTube Kids» қолданбасын немесе Google Family Link арқылы ата-ана бақылауындағы балалар аккаунтын пайдаланыңыз.
- Ұсыныстарда қорқынышты арна шықса — видеоның жанындағы ⋮ белгісін басып, «Бұл арнаны ұсынбау» дегенді таңдаңыз.
TikTok
- Аккаунттың жабық екенін тексеріңіз: сонда видеоларды тек мақұлданған жазылушылар көреді.
- Кім хабарлама жаза, пікір қалдыра және дуэт жасай алатынын шектеңіз.
- TikTok-та отбасылық режим (Family Pairing) бар: ол баланың аккаунтын ата-ананың аккаунтымен байланыстырып, экран уақыты мен контент шектеулерін басқаруға мүмкіндік береді.
- Шектеулі режимді қосыңыз — ол балаларға жарамайтын контенттің бір бөлігін жасырады.
- Аккаунтты жабық етіңіз.
- Балаға жеке хабарлама жазуды, оны белгілеуді және атауды кімге болатынын шектеңіз.
- Ата-ана бақылауы бөлімінде (отбасы орталығы) аккаунттарды байланыстырып, баланың хат алмасуын оқымай-ақ, қолданбада қанша уақыт өткізетінін көруге болады.
- Соңғы нұсқаларда жасөспірімдер үшін әдепкі бойынша жеке, қатаңырақ баптаулар қолданылады — олардың өшірілмегенін тексеріңіз.
Баптаулар → Құпиялылық бөлімінде:
- профиль фотосын, мәліметтерді және соңғы кірген уақытты кім көреді — «Менің контактілерім» дегені дұрыс;
- топтарға кім қоса алады — «Менің контактілерім». Сонда баланы бейтаныс адамдар бар чатқа қоса алмайды;
- қажет болса, белгісіз нөмірлерден келген қоңыраулардың дыбысын өшіруді қосыңыз.
Android телефоны
- Google Family Link орнатыңыз: оның көмегімен ата-ана қолданбаларды орнатуды мақұлдайды, экран уақытын көреді және шектеулер қояды.
- Google Play-де ата-ана бақылауын қосыңыз — қолданбалар мен ойындарды жасына қарай шектеу.
iPhone және iPad
- «Отбасылық қолжетімділік» арқылы Экран уақытын пайдаланыңыз: уақыт шектеулері, контент шектеулері және сатып алуға рұқсат сұрау («Сатып алуды сұрау»).
- «Контент және құпиялылық» бөлімінде ересектерге арналған контентті және баптауларды өзгертуді шектеуге болады.
Бүгін не істеу керек
- Бала ең жиі пайдаланатын бір қолданбаны таңдап, оны бірге баптаңыз.
- Балаға кім жаза алатынын және оны топтарға кім қоса алатынын тексеріңіз.
- Мұны не үшін істейтініңізді талқылаңыз: «Аңду үшін емес, бөгде адамдар сенімен оңай байланыса алмауы үшін».
- Баптауларды 2–3 айда бір рет тексеруге еске салғыш қойыңыз — жаңартулардан кейін олар кейде өзгереді.
Қашан көмекке жүгіну керек
Егер балаға бейтаныс ересектер жазса, қоқан-лоққы жасаса, ақша немесе фото бопсаласа — хат алмасуды сақтап, полицияға жүгініңіз. Өмір мен денсаулыққа қауіп төнсе, 112 нөміріне қоңырау шалыңыз. Қалай әрекет ету керектігі туралы толығырақ — интернеттегі қауіпсіздік материалында.